Przed ośmiu laty, przygotowując do druku pierwszą powieść Zofii Urbanowskiej pt. "Znakomitość", odnalazłem w "Gazecie Polskiej" z 1872 roku jedną z jej "Korespondencji znad Warty". Po przeczytaniu tekstu wiedziałem, że kiedyś opublikuję, że muszę opublikować jej korespondencje. Dlaczego?
Po pierwsze dlatego, że ich autorką jest konińska (przyszła) pisarka, która swoją przygodę z pisaniem zaczęła od dziennikarstwa. Po drugie dlatego, że teksty te są zupełnie nieznane i nigdy nie zostały wydane w formie zwartej. Po trzecie wreszcie - reporterskie relacje młodej (pierwszą korespondencję napisała mając raptem 20 lat!) Zosi są wręcz niesamowitym materiałem źródłowym dla tych, którzy interesują się historią naszego regionu; ziemi konińskiej, kolskiej, tureckiej i słupeckiej, w pięć lat po upadku powstania styczniowego.

W latach 1870-1873 w "Gazecie Polskiej" ukazało się trzynaście "Korespondencji znad Warty" autorstwa Zofii Urbanowskiej. W 1870 roku wydrukowano pięć tekstów, w 1871 trzy (jeden w dwóch odcinkach), w 1872 dwa (jeden w trzech odcinkach, drugi w dwóch) i w 1873 roku opublikowano trzy relacje. Reporterka z Konina zadebiutowała w gazecie nr 32 z 11 lutego 1870 roku, a ostatnia korespondencja jej autorstwa ukazała się w gazecie nr 226 z 27 września 1873 roku. Swoje teksty podpisywała inicjałem "J." i - co ciekawe - starannie ukrywała swą płeć.

Dzięki dokładnej kwerendzie roczników "Gazety Polskiej" z lat 1870-1874 udało się odnaleźć także korespondencje i informacje dotyczące Konina, Koła i Słupcy, których autorką z całą pewnością nie była Zofia Urbanowska. Teksty te także znalazły się w niniejszej publikacji.

Zapraszam gorąco do lektury korespondencji znad Warty, które przeniosą nas do Konina, Koła, Turku i Słupcy sprzed 150 lat.

Jacek Wiśniewski